Datrys Dryswch Ynghylch Cymorth Ysbyty yng Ngwent
Dydd Iau 30 Hydref 2025
Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan yn atgoffa trigolion ledled Gwent sut y gall dewis y gwasanaeth GIG cywir arbed amser i gleifion a staff - ac mewn rhai achosion, gallai hyd yn oed achub bywydau.
Pan fydd angen gofal brys neu argyfwng ar breswylydd Gwent, mae nifer o leoedd a all helpu, ond gall gwybod pa un i'w ddewis fod yn ddryslyd.
Gydag Adran Achosion Brys Ysbyty Athrofaol y Faenor wedi'i chynllunio i drin cleifion mwyaf sâl yr ardal, gall y pedair Uned Mân Anafiadau ledled Gwent ddarparu triniaeth brydlon i broblemau llai difrifol, fel esgyrn wedi torri, dadleoli cymalau, clwyfau, cwtiau a mân losgiadau.
Er y gall Unedau Mân Anafiadau ofalu am ystod eang o anafiadau, gyda 95% o bobl yn cael eu gweld o fewn pedair awr, ni allant gynnig triniaeth ar gyfer salwch neu argyfyngau, ac yn aml mae cleifion yn dod gyda salwch nad ydynt wedi'u cyfarparu i'w trin.
Gall cael preswylwyr i fynychu Unedau Mân Anafiadau a'r Adran Achosion Brys gyda phroblemau y dylid eu gweld mewn mannau eraill fod yn ofidus i staff a theuluoedd fel ei gilydd, ond gall dewis y lle cywir, y tro cyntaf, wneud gwahaniaeth enfawr i faint o amser y mae claf yn aros am ofal.
Ddwy flynedd yn ôl, aeth Raymond Mills yn syth i Uned Mân Anafiadau (MIU) Ysbyty Brenhinol Gwent gydag arddwrn wedi torri, lle cafodd driniaeth gyflym am y toriad. Y mis hwn, ar ôl i'w wraig, Rina, syrthio, roedd Raymond yn amau mai hwn oedd yr un anaf. Fel trigolion New Inn, gyrrodd Raymond hi'n syth at Ysbyty Athrofaol y Faenor, yn syml oherwydd ei fod ar y ffordd i Ysbyty Brenhinol Gwent. Gan ei bod yn fwy priodol i Rina gael ei thrin yn rhywle arall, cawsant eu hailgyfeirio'n gyflym i fynychu un o'r Unedau Mân Anafiadau cyfagos i gael triniaeth.
Wrth fyfyrio ar y profiad, dywedodd Raymond:
“Dylwn ni fod wedi mynd yn syth i Uned Mân Anafiadau'r bore 'ma - dim ond am ein bod yn byw’n agos ac yn gyrru heibio’r Faenor y daeth y syniad i fynd yno’n gyntaf. Gyda’m cefndir fel cyn-reolwr meddygfa, dylwn fod wedi gwybod yn well. Mae’n arbed amser staff ac amser y claf i fynd i’r lle cywir y tro cyntaf.”
Unwaith yn yr Uned Mân Anafiadau, derbyniodd ei wraig, Rina, ofal prydlon ac arbenigol, lle cafodd ei harddwrn ei drin a'i roi mewn plastr o fewn dwy awr o fynychu'r uned.
Nid Rina a Raymond yw'r unig breswylwyr nad ydynt wedi llwyddo i ddewis y lle cywir i gael cymorth, y tro cyntaf. Yn ystod eu hymweliad byr dwy awr ag Uned Mân Anafiadau Ysbyty Brenhinol Gwent, bu dau argyfwng meddygol a allai fod wedi peryglu bywyd wedi mynychu'r uned i gael eu trin - gyda'r ddau yn gorfod cael eu hailgyfeirio'n frys i'r Adran Achosion Brys (ED) yn Ysbyty Athrofaol y Faenor i dderbyn gofal arbenigol.
Mae hyn yn ddigwyddiad rheolaidd yn yr Unedau Mân Anafiadau ledled Gwent, sy'n rhoi straen gwirioneddol ar staff yr unedau ac nid yw'n darparu'r profiad gorau i'r claf.
Dywedodd Claire McCarthy, Nyrs Ymgynghorol ar gyfer Gofal Brys ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan: “Sawl gwaith yr wythnos, rydym yn gweld cleifion sy'n sâl iawn yn mynychu'r Uned Mân Anafiadau ac nid yr Adran Achosion Brys. Gall ein staff Uned Mân Anafiadau ddarparu triniaeth arbenigol ar gyfer nifer o anafiadau gwahanol ac yn aml yn trin mwy na 150 o gleifion mewn diwrnod - ond nid ydynt wedi'u cyfarparu i drin salwch nac argyfyngau.
“Mae gorfod delio â’r argyfyngau meddygol sy’n dod i mewn hefyd yn tynnu staff yr Uned Mân Anafiadau rhag gallu trin y cleifion sydd wedi mynychu yno’n briodol, sy’n cynyddu amseroedd aros i bawb.
“Rydym yn deall yn llwyr pam mae pobl yn rhuthro i’w lle agosaf - yn enwedig pan fydd y goleuadau ymlaen, y drysau ar agor ac maen nhw dan straen, mewn poen neu’n poeni amdanyn nhw eu hunain neu anwylyd. Ond bydd dewis y lle iawn, y tro cyntaf, nid yn unig yn arbed amser i'r claf a staff; gall yn aml wneud gwahaniaeth enfawr i ddiogelwch a chanlyniadau'r claf.”
Mae'r Bwrdd Iechyd yn annog unrhyw un sydd angen cymorth meddygol brys i ddefnyddio Canllaw Iechyd Gwent neu ffonio 111 am gyngor os nad ydyn nhw'n siŵr ble i fynd.
Mewn argyfwng sy'n peryglu bywyd, dylai cleifion bob amser ffonio 999 neu fynd i'r Adran Achosion Brys yn Ysbyty Athrofaol y Faenor.