Lansio llyfr plant newydd i helpu pobl ifanc i adnabod arwyddion sepsis

15 Medi 2026

Mae llyfr plant newydd, a gyd-awdurwyd gan ddisgyblion Ysgol Gynradd New Inn, wedi’i lansio gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan i helpu pobl ifanc i ddeall sepsis ac adnabod pryd y gallai rhywun fod angen cymorth meddygol brys.

Cafodd The Invisible Invader ei lansio’n swyddogol yn Ysgol Gynradd New Inn ar 15 Medi yn ystod gwasanaeth arbennig a fynychwyd gan ddisgyblion, staff, Petra Publishing Ltd a chynrychiolwyr o’r Bwrdd Iechyd, gan gynnwys y Prif Weithredwr Nicola Prygodzicz a’r Cyfarwyddwr Meddygol Dr Seema Srivastava.

Ysgrifennwyd y llyfr gan yr awdur Mike Church, gyda lluniau gan Andy O'Rourke, ac fe’i cynhyrchwyd gan Petra Publishing Ltd fel rhan o Ymgyrch Ymwybyddiaeth o Sepsis y Bwrdd Iechyd.

Roedd y digwyddiad lansio yn cynnwys darlleniad o’r stori gan Mike Church, a fu’n gweithio’n agos gyda grŵp o ddisgyblion Blwyddyn 5 i ddatblygu’r llyfr, ei gymeriadau a’i negeseuon allweddol.

Mae cyfanswm o 1,000 copi o The Invisible Invader yn cael eu hargraffu a byddant ar gael o ddechrau’r hydref. Bydd copïau’n cael eu dosbarthu i ysgolion cynradd a llyfrgelloedd ledled Gwent i helpu plant a theuluoedd i ddysgu mwy am sepsis a phwysigrwydd ceisio cymorth yn gyflym pan fo rhywun yn ddifrifol wael.

Mae sepsis yn gyflwr sy’n bygwth bywyd ac sy’n digwydd pan fydd ymateb y corff i haint yn niweidio ei feinweoedd a’i organau ei hun. Mae ei adnabod a’i drin yn gynnar yn hanfodol ac yn gallu achub bywydau.

Yr hyn sy’n gwneud The Invisible Invader yn arbennig o unigryw yw iddo gael ei ddatblygu gyda phlant yn hytrach nag ar gyfer plant yn unig.

Ar ddechrau’r prosiect, ychydig iawn o wybodaeth oedd gan y disgyblion Blwyddyn 5 a gymerodd ran am sepsis. Dros sawl wythnos, dysgon nhw am y cyflwr drwy gyfres o sesiynau addysgol a gyflwynwyd gan aelodau o Dîm Ansawdd a Diogelwch Cleifion y Bwrdd Iechyd a’r Ymgynghorydd Dr Jonathan Lloyd-Evans, a roddodd yn hael o’i amser ei hun i gefnogi’r prosiect a helpu’r plant i ddeall beth yw sepsis, sut mae’n effeithio ar bobl a pham mae ei adnabod yn gynnar mor bwysig.

Yna gweithiodd Mike Church ochr yn ochr â’r disgyblion i drawsnewid eu syniadau a’u dysgu yn stori sy’n ddifyr ac yn addysgol.

Y cyd-awduron ifanc oedd:

  • Harri Richardson
  • Noah Baldock
  • Jacob Lowry
  • Rosie Cook
  • Kaitlyn Tucker
  • Jorgie McHugh
  • Jessica Sanders
  • Eli Ponali
  • Noah Jones
  • Thomas Pink

Cefnogwyd y prosiect gan Rhiannon Morgan, sy’n rhedeg Hwb Lles yr ysgol.

Yn ogystal â chodi ymwybyddiaeth o sepsis, mae’r stori yn archwilio themâu tosturi, dewrder a chyfeillgarwch.

Mae’r llyfr hefyd yn cynnwys cyfrif personol gan fam disgybl yn Ysgol Gynradd New Inn a gafodd sepsis pan oedd yn fabi. Trwy rannu profiad ei theulu, mae’n gobeithio helpu eraill i adnabod arwyddion sepsis a deall pwysigrwydd gweithredu’n gyflym pan fydd pryderon yn codi.

Wrth siarad yn y lansiad, dywedodd Nicola Prygodzicz, Prif Weithredwr Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan:

“Mae’r llyfr hwn yn ymwneud â llawer mwy na chodi ymwybyddiaeth. Mae’n enghraifft bwerus o’r hyn y gellir ei gyflawni pan fydd teuluoedd, ysgolion, cymunedau, gweithwyr gofal iechyd proffesiynol a sefydliadau partner yn dod ynghyd gyda nod cyffredin.

“Mae’r llyfr hwn hefyd yn deyrnged i’r teuluoedd sydd wedi rhannu eu profiadau o sepsis mor hael gyda ni. Mae eu lleisiau wedi helpu i sbarduno dysgu, dylanwadu ar newid a sicrhau bod ein hymgyrch ymwybyddiaeth wedi’i seilio ar brofiadau go iawn.

“Trawsnewidiodd dychymyg, creadigrwydd a brwdfrydedd disgyblion Ysgol Gynradd New Inn neges iechyd bwysig yn stori y gall plant ei deall, ei chofio a’i rhannu.”

Dywedodd Dr Seema Srivastava, Cyfarwyddwr Meddygol Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan:

“Mae sepsis yn parhau i fod yn fater diogelwch cleifion pwysig, ac rydym yn gwybod y gall adnabod yr arwyddion a’r symptomau yn gynnar wneud gwahaniaeth hanfodol i ganlyniadau.

“Yr hyn sy’n gwneud y prosiect hwn yn arbennig o arbennig yw iddo gael ei ddatblygu gyda phlant, nid ar gyfer plant yn unig.

“Mae’r prosiect hwn yn dangos gwerth cyd-gynhyrchu, gan ddod â phlant, teuluoedd, addysgwyr, gweithwyr gofal iechyd proffesiynol a phartneriaid cymunedol ynghyd i greu adnodd sy’n ystyrlon ac yn hygyrch.”

Mae’r Bwrdd Iechyd yn gobeithio y bydd y llyfr yn annog sgyrsiau pwysig gartref, mewn ysgolion ac ar draws cymunedau lleol. Drwy helpu plant a theuluoedd i adnabod pryd y gallai rhywun fod yn ddifrifol wael a’u hannog i geisio cymorth yn gynnar, mae gan yr adnodd y potensial i wneud gwahaniaeth gwirioneddol i ganlyniadau.

Mae lansio The Invisible Invader yn nodi carreg filltir arall yn Ymgyrch Ymwybyddiaeth o Sepsis y Bwrdd Iechyd ac yn gadael etifeddiaeth barhaol a grëwyd gan blant lleol, wedi’i hysbrydoli gan brofiadau teuluoedd lleol, ac wedi’i chynllunio i helpu cenedlaethau’r dyfodol i ddeall yn well gyflwr lle gall gweithredu’n gynnar achub bywydau.

I ddysgu mwy am sepsis, ewch i'n gwefan: Sepsis - Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan