Stori Sepsis Sarah
Roedd Sarah o Gaerffili yn 26 oed ac yn feichiog ers 36 wythnos gyda'i thrydydd plentyn.
Trwy gydol ei beichiogrwydd, roedd Sarah wedi bod yn delio â heintiau wrin dro ar ôl tro. Roedd hi wedi profi’r un peth yn ystod ei dau feichiogrwydd blaenorol, felly er nad oedd yn ddymunol, nid oedd hi’n or-bryderus. Ar wahân i hynny, roedd hi’n ffit, yn iach, ac yn edrych ymlaen at groesawu ei babi.
Ar 13 Mai, deffrodd Sarah yn teimlo’n sâl gyda dolur rhydd a chwydu. Erbyn y diwrnod canlynol, roedd hi’n teimlo mor wael fel na allai adael y tŷ. Bu’n rhaid i ffrind ddod i gasglu ei dau blentyn a mynd â nhw i’r ysgol.
Doedd rhywbeth arall ddim yn teimlo’n iawn. Byddai traed Sarah yn mynd yn hynod oer yn gyflym, mor oer fel y byddai ei dannedd yn clecian. Byddai wedyn yn syrthio i gysgu am gyfnod byr ac yn deffro yn teimlo ychydig yn well. Parhaodd y chwydu a’r dolur rhydd, ac anogodd ei phartner hi i ffonio’r uned asesu beichiogrwydd. Ar y dechrau, dywedwyd wrthi ei bod yn debygol mai byg stumog oedd ganddi. Pan soniodd Sarah pa mor oer oedd ei thraed yn mynd, dywedwyd wrthi am ddod i’r ysbyty ar unwaith.
Yn yr ysbyty, gwnaethant brofion gwaed a chymryd sampl wrin. Esboniodd Sarah i’r meddyg ei bod wedi bod yn sâl am ddau ddiwrnod a disgrifiodd y pyliau rhyfedd gyda’i thraed. Tra oedd hi’n siarad, dechreuodd ddigwydd eto.
“Rwy’n credu ei fod yn digwydd nawr,” meddai hi.
Y peth nesaf y mae hi’n ei gofio yw meddygon yn galw hyn yn argyfwng. Roedd Sarah’n meddwl ei bod yn syrthio i gysgu am ychydig eiliadau, ond mewn gwirionedd ffitiau oedd y rhain. Nid oedd hi erioed wedi profi unrhyw beth tebyg o’r blaen ac roedd hi’n teimlo’n ofnus.
Cynhaliwyd profion pellach, a dangosodd y canlyniadau fod gan Sarah sepsis. Esboniodd y meddygon fod angen iddynt weithredu’n gyflym a bod angen geni ei babi cyn gynted â phosibl. Dechreuwyd rhoi gwrthfiotigau i Sarah trwy ddiferiad, ac ysgogwyd y broses esgor.
Am 10am y bore canlynol, ganwyd merch Sarah, Lilly-Rose. Fel rhagofal, cafodd Lilly-Rose brofion gwaed a gwrthfiotigau hefyd rhag ofn bod yr haint wedi trosglwyddo iddi.
Yn oriau mân y bore canlynol, dechreuodd Sarah rith-weld. Gwelodd ei nain, a oedd wedi marw. Pan ddywedodd wrth y nyrs, arhosodd y nyrs gyda hi drwy’r nos, gan ei helpu i deimlo’n ddiogel a theimlo ei bod yn cael ei chefnogi.
Arhosodd Sarah yn yr ysbyty am chwe diwrnod, gan barhau i gael triniaeth gyda gwrthfiotigau.
Mae Lilly-Rose yn troi’n ddeuddeg cyn hir. Wrth edrych yn ôl, mae Sarah yn gwybod pa mor lwcus oedd hi. Cymerodd y meddyg a sylweddolodd bod sepsis arni gamau’n gyflym, a gwnaeth y gofal a gafodd hi'r holl wahaniaeth.
“Os nad yw rhywbeth yn teimlo’n iawn, gwrandwch ar eich greddf a ewch i gael eich gweld,” meddai. “Rwyf mor ddiolchgar o gael fy merch ac yn ddiolchgar i’w staff a gadwodd y ddwy ohonom yn ddiogel.”
Gall sepsis fygwth bywyd, ond wrth gymryd camau’n gyflym, gellir ei drin. Dysgwch y symptomau. Os ydych chi’n amau sepsis, gofynnwch, “a allai fod yn sepsis?”
Sepsis - Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan