Ar y 25ain o Dachwedd bob blwyddyn, rydym yn nodi Diwrnod Rhyngwladol Rhoi Terfyn ar Drais yn Erbyn Menywod a man cychwyn yr 16 Diwrnod o Weithredu yn erbyn Trais ar sail Rhywedd.
Mae Trais yn Erbyn Menywod, Cam-drin Domestig, a Thrais Rhywiol (VAWDASV) yn broblemau mawr iawn o ran iechyd y cyhoedd a hawliau dynol sy'n effeithio ar ormod o bobl yng Ngwent. Am lu o resymau, gall VAWDASV guddio, ac nid oes ffordd o wybod faint o bobl sy'n cael eu heffeithio mewn gwirionedd ar draws ein cymunedau. Rydym yn amcangyfrif bod 38,896 o bobl yng Ngwent wedi profi cam-drin domestig yn ystod y 12 mis hyd at fis Mawrth 2024, a bod 126,897 (1 o bob 4) o bobl yng Ngwent wedi profi cam-drin domestig yn ystod eu hoes. 1 Mae cymaint â 9,238 (1.9%) o bobl ledled Gwent wedi profi trais rhywiol yn ystod y flwyddyn ddiwethaf2, ac yn syfrdanol, roedd 92% o ymatebwyr benywaidd Cymru mewn arolwg diweddar wedi nodi eu bod wedi profi aflonyddu rhywiol mewn mannau cyhoeddus, gan gynnwys sylwadau digroeso, ystumiau, a chyswllt corfforol3. Y tu cefn i'r ffigurau hyn mae ein cydweithwyr, ein rhieni, ein plant, ein ffrindiau, a'n brodyr a’n chwiorydd, a gall yr effaith fod yn ddinistriol a newid bywyd.
Yn nhîm Iechyd Cyhoeddus Gwent, rydym yn benderfynol o ddeall maint y broblem ledled Gwent, yn ogystal â deall y llu o effeithiau niweidiol y mae VAWDASV yn eu cael o fewn ein cymunedau. Rydym yn ymroddedig i ddeall sut y gallwn gefnogi'r rheiny yr effeithir arnynt orau, a sut y gallwn weithio gyda phartneriaid i flaenoriaethu atal VAWDASV. Mae'r rhain yn faterion cymhleth, ac ni all un sector na sefydliad eu datrys ar ei ben ei hun. Mae llawer o sefydliadau ac unigolion sydd wedi bod yn gweithio i gefnogi dioddefwyr a goroeswyr yng Ngwent ers blynyddoedd lawer. Er mwyn symud ymlaen â'r gwaith hwn, rydym wedi bod yn gweithio'n agos gyda Phartneriaeth VAWDASV Gwent, gyda chefnogaeth gan Our Voice Our Journey a Mataio Taimalelagi Brown a Sarah Brown o'r mudiad byd-eang She Is Not Your Rehab. Gyda'n gilydd, byddwn yn llunio dull Gwent o atal y problemau hyn cyn iddynt ddigwydd, ac yn ymyrryd yn gynharach pan fyddant yn digwydd.
Yr wythnos hon, i nodi Rhoi Terfyn ar Drais yn Erbyn Menywod a dechrau'r 16 Diwrnod o Weithredu yn erbyn Trais yn Seiliedig ar Rywedd, rydym yn rhannu neges bwerus o gynghreiriaeth gan ddynion ar draws ein cymuned. Mae'r neges hon yn annog dynion i Godi Llais er mwyn codi ymwybyddiaeth o VAWDASV a herio normau rhywedd niweidiol, ymddygiadau rhywiaethol, a sylwadau niweidiol. Y tu hwnt i Ddiwrnod Ymwybyddiaeth y Rhuban Gwyn, byddwn yn gweithio gyda dynion ar draws y Bwrdd Iechyd i sefydlu rhwydwaith o gynghreiriaid a fydd yn parhau i hyrwyddo'r ymdrechion hyn.
Gall bob un ohonom chwarae rôl o ran amddiffyn ein cymunedau ac adeiladu Gwent fwy diogel, gadewch i ni ddechrau drwy Godi Llais #WeSpeakUp