Cadw ymchwil o fewn y teulu: dwy genhedlaeth yn helpu i wella gofal ar gyfer y dyfodol

I un teulu o Went, mae cefnogi ymchwil wedi dod yn stori a rennir ar draws cenedlaethau, gyda’r efeilliaid Grace a Lily a’u tad James i gyd yn cyfrannu at astudiaeth geneteg sy’n archwilio sut mae ein genynnau’n dylanwadu ar ymateb y corff i salwch difrifol. 

Ganwyd Grace a Lily Jefferies yn gynamserol yn Ysbyty Athrofaol y Faenor ar 16 Ionawr 2026, yn 31 wythnos a 4 diwrnod oed i Bethan a James. Gan bwyso 4lb 2oz a 3lb 4oz, treuliodd yr efeilliaid eu wythnosau cyntaf yn derbyn gofal newydd-anedig arbenigol cyn ddod yn ddigon iach i fynd adref ar 22 Chwefror. 

Yn ystod y cyfnod hwnnw, cawsant y cyfle i gymryd rhan yn astudiaeth ymchwil GenOMICC. Roedd eu cyfranogiad yn gofyn am un sampl gwaed yn unig, a gymerwyd ochr yn ochr â phrofion arferol a gynhelir fel rhan o’u gofal. 

I’w rhieni, Bethan a James, roedd y penderfyniad i gymryd rhan yn teimlo’n un naturiol,  o ystyried eu dealltwriaeth o bwysigrwydd ymchwil. 

Dywedodd James: “Dechreuais fy mywyd fel babi cynamserol bach iawn ar 25 wythnos mewn astudiaeth ymchwil. Nawr, fel tad i’m plant cynamserol fy hun, mae eu cofrestru’n teimlo fel dod â phopeth i gylch llawn. Rhoddodd gwyddoniaeth gyfle i mi i gael dyfodol, ac erbyn hyn ein tro ni yw helpu i wneud pethau hyd yn oed yn well i’r genhedlaeth nesaf o ymladdwyr bach.” 

Ganwyd James ei hun yn gynamserol ar ddim ond 25 wythnos a threuliodd amser mewn uned gofal dwys newydd-anedig, lle cytunodd ei rieni iddo gymryd rhan mewn ymchwil fel baban newydd-anedig. Mae’r profiad hwnnw bellach wedi dod yn gylch llawn, gyda’r genhedlaeth nesaf o’u teulu yn cyfrannu yn yr un modd. 

Mae’r astudiaeth yn anelu at helpu ymchwilwyr i ddeall yn well pam mae rhai pobl yn mynd yn ddifrifol wael gydag heintiau fel sepsis, ffliw a COVID‑19, tra bod eraill yn gwella. Gall y cyflyrau hyn arwain at fethiant organau ac maent yn parhau’n anodd eu trin. 

Drwy astudio DNA nifer fawr o gleifion, mae ymchwilwyr yn gobeithio nodi ffactorau genetig sy’n dylanwadu ar ganlyniadau, gan helpu i lywio triniaethau mwy effeithiol a wedi’u targedu yn y dyfodol. 

Mae cyfranogiad teuluoedd yn hanfodol i’r gwaith hwn. I fabanod fel Grace a Lily, mae’r astudiaeth wedi’i chynllunio i gyd-fynd â’u gofal presennol, heb fod angen unrhyw weithdrefnau ychwanegol.

Bellach dros 22 wythnos oed, mae eu stori’n atgoffa pwerus ar Ddiwrnod Red4Research fod ymchwil yn dibynnu ar gefnogaeth cleifion a theuluoedd, weithiau ar draws cenedlaethau, i helpu i wella gofal am flynyddoedd i ddod. 

Parhaodd James: “O’r NICU i’w gwyliau cyntaf! Diolch i’r timau ward ac allgymorth anhygoel, y mae eu sgil, eu hymroddiad, a’u harweiniad wedi galluogi ein merched i oresgyn eu dechreuad cynnar.”